Mỗi dòng trong danh mục hàng hoá, dịch vụ có một “độ rộng”: ghi “quần áo” phủ rộng hơn rất nhiều so với “áo sơ mi nam bằng vải lanh”. Không có độ rộng nào đúng cho mọi trường hợp. Viết quá rộng thì dễ đụng nhãn có trước và có phần không dùng tới; viết quá hẹp thì văn bằng ra đời nhưng che không hết những gì bạn bán.
Bài này giải thích độ rộng của mô tả tác động thế nào ở từng giai đoạn, cách nhận biết mình đang viết quá rộng hay quá hẹp, và cách kết hợp thuật ngữ chung với mục cụ thể để có một danh mục vừa vặn.
Thuật ngữ chung và thuật ngữ cụ thể
Thuật ngữ chung là những từ bao trùm cả một loại hàng, như “quần áo”, “đồ uống không cồn”, “mỹ phẩm”, “phần mềm máy tính”. Thuật ngữ cụ thể chỉ một sản phẩm xác định, như “áo khoác”, “nước ép trái cây”, “kem chống nắng”, “phần mềm quản lý bán hàng”. Giữa hai đầu đó có nhiều tầng trung gian.
Một thuật ngữ chung không có nghĩa là mơ hồ. “Quần áo” là chung nhưng rõ: ai cũng hiểu nó gồm những gì. Ngược lại, “sản phẩm thời trang” vừa chung vừa mơ hồ, vì không rõ có gồm túi xách, giày dép, đồ trang sức hay không, và những món đó lại thuộc các nhóm khác nhau. Ranh giới này quan trọng: thuật ngữ chung được dùng bình thường, còn cụm mơ hồ thường bị yêu cầu làm rõ.
Một số tiêu đề nhóm trong bảng phân loại được viết rất rộng. Không nên mặc định rằng chép nguyên tiêu đề nhóm là phủ được mọi thứ trong nhóm; nhiều cơ quan sở hữu công nghiệp coi tiêu đề nhóm chỉ là chỉ dẫn chung, và cách hiểu phạm vi của chúng có thể khác nhau. Cách an toàn là ghi tên những sản phẩm bạn thực sự cần, có thể kèm thuật ngữ chung đủ rõ.
Rộng và hẹp ảnh hưởng thế nào ở từng giai đoạn
Bảng dưới so sánh hai hướng viết qua ba giai đoạn của một nhãn hiệu. Không có cột nào thắng tuyệt đối; điều cần là biết mình đang đánh đổi cái gì.
| Giai đoạn | Mô tả rộng | Mô tả hẹp |
|---|---|---|
| Thẩm định | Nhiều khả năng trùng với nhãn có trước ở một phần danh mục, dễ nhận thông báo dự định từ chối một phần | Ít điểm chạm với nhãn có trước, thẩm định thường gọn hơn |
| Sử dụng và mở rộng | Phủ được sản phẩm mới trong cùng loại mà không cần nộp đơn mới | Sản phẩm mới ngoài mô tả không được che, phải nộp thêm đơn |
| Tranh chấp | Có phần không sử dụng, dễ bị yêu cầu chấm dứt hiệu lực một phần sau thời gian dài không dùng | Phạm vi rõ, dễ chứng minh sử dụng, nhưng khó ngăn người khác dùng nhãn tương tự cho sản phẩm sát bên |
Bảng cho thấy độ rộng không phải câu hỏi kỹ thuật thuần tuý mà là câu hỏi kinh doanh: bạn ưu tiên đi qua thẩm định nhanh, hay ưu tiên phủ rộng cho kế hoạch mở rộng, và bạn chấp nhận rủi ro nào.
Dấu hiệu bạn đang viết quá rộng
Danh mục lớn hơn nhiều so với những gì bạn bán. Một xưởng làm dép da ghi “quần áo, giày dép, mũ” trong khi chưa từng có kế hoạch may quần áo hay làm mũ. Hai phần ba danh mục không có cơ sở sử dụng.
Bạn không giải thích được từng mục cho người khác. Nếu được hỏi “mục này là sản phẩm nào của anh chị” mà bạn không chỉ ra được món nào, đó là mục thừa.
Tra trước cho thấy nhãn tương tự nằm ở phần bạn không cần. Bạn làm bánh quy nhưng ghi cả “kẹo”, và kết quả tra thấy một nhãn gần giống đã đăng ký cho kẹo. Giữ phần kẹo chỉ đem thêm rủi ro.
Bạn chép tiêu đề nhóm cho cả nhiều nhóm. Cách làm này thường xuất phát từ mong muốn “phủ cho chắc”, nhưng trong thực tế nó làm đơn nặng nề, tốn phí và lộ khe hở khi bị yêu cầu chứng minh sử dụng.
Dấu hiệu bạn đang viết quá hẹp
Mô tả kèm cả chất liệu, kích cỡ, màu sắc không cần thiết. “Túi xách nữ bằng da bò màu nâu cỡ trung” khiến phạm vi bị thu nhỏ vô cớ. Nếu năm sau bạn làm túi bằng vải bố, văn bằng không còn che trọn.
Chỉ ghi đúng sản phẩm bán chạy hiện tại. Doanh nghiệp làm nước mắm chỉ ghi “nước mắm cá cơm”, trong khi đã có kế hoạch làm mắm tôm, mắm nêm. Mỗi lần ra sản phẩm mới lại phải nộp đơn.
Mô tả theo kênh bán hoặc đối tượng khách. “Bánh kẹo dành cho trẻ em bán tại siêu thị” trộn thông tin tiếp thị vào mô tả hàng hoá. Những giới hạn kiểu này hiếm khi có lợi.
Bỏ qua những sản phẩm sát bên, dễ bị nhái. Làm trà thảo mộc nhưng không ghi “trà”, trong khi người bắt chước rất dễ tung ra trà mang tên gần giống. Một mục chung đủ rõ có thể che phần này.
Cách chọn độ phủ cho từng mục
Thay vì quyết định một lần cho cả danh mục, hãy cân nhắc từng mục theo trình tự dưới đây. Cách làm này giúp danh mục vừa che được phần cần che, vừa không mang theo phần thừa.
- Bắt đầu từ sản phẩm cụ thể bạn đang bán, ghi tên gọi thông thường của nó.
- Hỏi: trong ba năm tới, bạn có kế hoạch cụ thể làm thêm sản phẩm nào cùng loại không. Nếu có, nâng mô tả lên một tầng chung hơn vừa đủ che các sản phẩm đó.
- Kiểm tra tầng chung vừa chọn có rõ nghĩa không; nếu là cụm mơ hồ, quay lại liệt kê từng sản phẩm.
- Tra trước nhãn tương tự trong nhóm; nếu tầng chung đụng một nhãn có trước ở phần bạn không cần, hạ mô tả xuống tầng cụ thể hơn.
- Cân nhắc giữ song song cả thuật ngữ chung lẫn một vài mục cụ thể quan trọng. Khi bị yêu cầu thu hẹp, bạn còn mục cụ thể để giữ.
- Bỏ mọi chi tiết về màu, cỡ, kênh bán, đối tượng khách ra khỏi mô tả, trừ khi chính chi tiết đó là thứ phân biệt sản phẩm với những gì có trước.
Bước thứ năm là kinh nghiệm hay được người làm nghề dùng. Khi danh mục chỉ có một thuật ngữ chung và thuật ngữ đó bị phản đối, việc thu hẹp phải viết lại từ đầu; còn khi đã có sẵn vài mục cụ thể, bạn chỉ cần bỏ phần chung là giữ được phần cốt lõi.
Ví dụ giả định: xưởng gốm ở Vĩnh Long
Ví dụ giả định: một xưởng gốm đỏ ở Vĩnh Long đặt nhãn “Đất Lành” cho chậu cây, bình hoa và một ít chén đĩa. Bản nháp đầu tiên ghi “đồ gốm, đồ sứ, đồ thuỷ tinh, đồ dùng nhà bếp”. Cách ghi này vừa rộng vừa mơ hồ: đồ thuỷ tinh xưởng không làm, “đồ gốm” chưa rõ là gốm dùng trong nhà bếp, gốm trang trí hay gốm xây dựng, mà gốm xây dựng như gạch lại thuộc nhóm khác.
Bản sửa giữ trọng tâm vào nhóm 21, với các mục: “chậu trồng cây”, “bình cắm hoa”, “bát đĩa”, “chén uống trà”, cùng một thuật ngữ chung “đồ gốm dùng trong gia đình”. Xưởng bỏ phần thuỷ tinh, bỏ phần đồ dùng nhà bếp chung chung vì không làm nồi chảo. Nếu sau này mở rộng sang gạch trang trí, đó sẽ là một đơn khác ở nhóm khác.
Kết quả là danh mục ngắn hơn bản nháp, nhưng mỗi mục đều có sản phẩm thật đứng sau, và thuật ngữ chung vẫn che được những món gốm gia dụng mới mà xưởng có thể làm trong vài năm tới.
Độ rộng của mô tả và cách Cục so sánh hàng hoá
Khi thẩm định nội dung, chuyên viên không chỉ so từng chữ trong hai danh mục. Câu hỏi là hàng hoá, dịch vụ của hai bên có trùng hoặc tương tự không, xét trên bản chất, công dụng, kênh phân phối, đối tượng người mua và khả năng thay thế cho nhau. Hai mục khác chữ vẫn có thể bị coi là tương tự, ví dụ “nước ép trái cây” và “nước giải khát không cồn”.
Ở đây độ rộng của mô tả bắt đầu có hệ quả rõ. Một thuật ngữ chung như “đồ uống không cồn” bao trùm cả nước ép, nước tăng lực, nước khoáng, trà đóng chai. Chỉ cần một trong số đó trùng với nhãn có trước, cả mục chung có thể bị nêu trong thông báo dự định từ chối. Nếu bạn chỉ làm nước ép, mô tả cụ thể giúp phạm vi so sánh hẹp lại và có cơ sở để lập luận rằng sản phẩm của hai bên khác nhau.
Ngược lại, nhóm trong bảng phân loại không phải ranh giới tuyệt đối. Hai sản phẩm ở hai nhóm khác nhau vẫn có thể bị coi là tương tự, chẳng hạn bánh và dịch vụ tiệm bánh. Vì vậy, việc đẩy mô tả sang một nhóm khác để né nhãn có trước không phải cách làm đúng; điều cần là mô tả đúng sản phẩm và chấp nhận đánh giá theo bản chất.
Nhìn xa hơn: phần không dùng tới sẽ thành điểm yếu
Một văn bằng phủ rộng trông có vẻ an toàn, nhưng quyền nhãn hiệu gắn với việc sử dụng. Pháp luật sở hữu trí tuệ cho phép người có lợi ích yêu cầu chấm dứt hiệu lực văn bằng đối với những hàng hoá, dịch vụ mà nhãn không được chủ sở hữu hoặc người được phép sử dụng trong một thời gian dài liên tục mà không có lý do chính đáng. Thời hạn cụ thể và điều kiện chứng minh nên đối chiếu bản hợp nhất của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
Điều đó có nghĩa là phần danh mục khai cho có sẽ dần trở thành vùng dễ bị tấn công: người muốn dùng một nhãn gần giống cho sản phẩm bạn không làm có cơ sở để yêu cầu cắt phần ấy. Bạn khó phản bác nếu không có hoá đơn, hợp đồng, hình ảnh sản phẩm chứng minh đã dùng. Một danh mục vừa vặn với hoạt động thật là cách phòng ngừa rẻ nhất, vì mọi mục đều có bằng chứng sử dụng đi kèm.
Câu hỏi thường gặp
Ghi thuật ngữ chung như “mỹ phẩm” có bị từ chối không?
Thuật ngữ chung nhưng rõ nghĩa thường được chấp nhận về mặt mô tả. Rủi ro nằm ở chỗ khác: phạm vi rộng dễ đụng nhãn có trước, nên bạn có thể bị dự định từ chối một phần và phải thu hẹp.
Có nên ghi cả thuật ngữ chung và mục cụ thể trong cùng một nhóm không?
Thường là nên, khi bạn thực sự cần cả hai. Mục cụ thể là phần lõi để giữ lại nếu thuật ngữ chung bị phản đối, còn thuật ngữ chung che những sản phẩm cùng loại bạn sẽ làm.
Viết quá rộng có bị phạt không?
Không có chế tài cho việc khai danh mục rộng. Hậu quả là chi phí cao hơn, thẩm định khó hơn, và phần không sử dụng có thể bị người khác yêu cầu chấm dứt hiệu lực sau một thời gian dài không dùng.
Đã ghi quá hẹp thì có sửa rộng ra được không?
Không. Sau khi nộp, danh mục chỉ được thu hẹp hoặc làm rõ, không được mở rộng. Bạn có thể nộp đơn mới cho phần sản phẩm chưa được che, với ngày nộp đơn mới, và nên làm sớm nếu đã thấy thiếu.
Ghi chất liệu trong mô tả có lợi gì không?
Chất liệu chỉ nên ghi khi nó quyết định nhóm hoặc giúp phân biệt với nhãn có trước. Ghi chất liệu không cần thiết sẽ thu hẹp phạm vi mà không đem lại lợi ích gì.
Làm sao biết mô tả của mình rộng hay hẹp so với nhãn đang cản đường?
Đặt hai danh mục cạnh nhau, xem phần giao nhau là gì. Nếu phần giao nằm ở những mục bạn không cần, thu hẹp là cách nhanh nhất; nếu nằm ở sản phẩm cốt lõi, bạn cần cân nhắc lập luận về khác biệt hoặc tính lại phương án.