Ý kiến người thứ ba là văn bản mà bất kỳ ai không phải chủ đơn gửi tới Cục Sở hữu trí tuệ để nêu quan điểm nên cấp hay không nên cấp văn bằng cho một đơn nhãn hiệu đã được công bố; Cục dùng nó như một nguồn thông tin bổ sung cho thẩm định viên. Đây là cơ chế giúp quá trình thẩm định không chỉ dựa vào cơ sở dữ liệu.
Từ khi luật sửa đổi có hiệu lực năm 2023, bên cạnh ý kiến người thứ ba còn có thủ tục phản đối đơn với trình tự và yêu cầu riêng. Hai cơ chế này hay bị nói lẫn với nhau. Bài này đứng ở góc bên trong quá trình thẩm định: ý kiến của người ngoài được tiếp nhận ra sao, thẩm định viên làm gì với nó, chủ đơn biết và phản hồi thế nào. Cách soạn hồ sơ phản đối chính thức và theo dõi công báo thuộc chuyên đề khác trong nhóm site nhãn hiệu.
Ai được gửi ý kiến và gửi vào lúc nào
Luật không giới hạn chủ thể: người thứ ba có thể là doanh nghiệp đang sở hữu nhãn gần giống, người đang dùng một dấu hiệu tương tự mà chưa đăng ký, hiệp hội ngành nghề, thậm chí một người tiêu dùng thấy dấu hiệu xin bảo hộ là tên gọi thông thường của sản phẩm. Người gửi không cần chứng minh mình bị thiệt hại trực tiếp như khi khởi kiện.
Thời điểm gửi được tính từ khi đơn được công bố đến trước khi Cục ra quyết định cấp hoặc từ chối cấp văn bằng. Trước khi công bố, người ngoài gần như không biết đơn tồn tại. Sau khi đã có quyết định cấp, muốn chất vấn văn bằng thì phải đi theo thủ tục huỷ bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực, là câu chuyện khác.
Trong khoảng thời gian đó, ý kiến có thể đến vào bất kỳ lúc nào, kể cả khi thẩm định viên đã gần đi đến kết luận. Vì vậy chủ đơn đôi khi thấy đơn đang trôi chảy bỗng có thêm một vòng trao đổi.
Ý kiến người thứ ba và phản đối đơn: phân biệt nhanh
Hai cơ chế cùng cho phép người ngoài lên tiếng nhưng có bản chất khác nhau. Điều kiện cụ thể về thời hạn và phí của thủ tục phản đối bạn đối chiếu văn bản hiện hành.
| Điểm so sánh | Ý kiến người thứ ba | Phản đối đơn |
|---|---|---|
| Bản chất | Cung cấp thông tin, quan điểm cho thẩm định viên tham khảo | Yêu cầu chính thức để Cục giải quyết như một tranh chấp giữa hai bên |
| Người gửi | Bất kỳ ai | Người có căn cứ theo quy định, thường là người có quyền hoặc lợi ích liên quan |
| Thời hạn | Từ khi công bố đến trước khi có quyết định | Trong một khoảng thời hạn nhất định kể từ khi công bố |
| Thủ tục | Văn bản nêu ý kiến, kèm tài liệu nếu có | Hồ sơ theo mẫu, nộp phí, có trình tự trao đổi giữa các bên |
| Kết quả | Thẩm định viên cân nhắc, đưa vào kết luận nếu có cơ sở | Cục ra kết luận về yêu cầu phản đối |
Do có hai đường như vậy, người ngoài muốn ngăn một đơn thường phải tự chọn: gửi ý kiến cho nhanh và gọn, hay đi thủ tục phản đối để có trình tự chặt chẽ hơn. Chủ đơn thì nên biết mình đang đối diện với loại nào để phản hồi cho đúng.
Thẩm định viên làm gì với một ý kiến
Xem ý kiến có nêu căn cứ cụ thể không. Một văn bản chỉ nói "nhãn này không nên được cấp" mà không nêu lý do sẽ có rất ít trọng lượng. Ý kiến có giá trị là ý kiến chỉ ra một đối chứng chưa được phát hiện, một sự thật thị trường, hoặc một căn cứ pháp lý cụ thể.
Kiểm tra lại bằng nghiệp vụ của mình. Nếu ý kiến chỉ ra một đơn hay văn bằng có trước, thẩm định viên tra lại và so sánh theo đúng tiêu chí như mọi đối chứng khác. Nếu ý kiến nói dấu hiệu là tên gọi thông thường, thẩm định viên tìm hiểu cách dùng từ đó trong ngành.
Thông báo cho chủ đơn khi cần. Khi ý kiến có cơ sở và có thể dẫn tới kết luận bất lợi, chủ đơn thường được thông báo và có cơ hội trình bày. Đây là nguyên tắc để bảo đảm quyền được giải trình.
Đưa vào kết luận hoặc gác lại. Ý kiến có cơ sở có thể trở thành lý do của thông báo dự định từ chối. Ý kiến không có cơ sở thì không làm thay đổi kết quả. Người gửi ý kiến không trở thành một bên của thủ tục theo cách người phản đối là một bên.
Phía chủ đơn: khi đơn của mình bị người khác có ý kiến
Nhận được thông báo có ý kiến của người thứ ba, phản ứng đầu tiên của nhiều chủ đơn là lo hoặc bực. Bình tĩnh đọc lại: ý kiến đó nói gì, dựa trên căn cứ nào, thẩm định viên đang yêu cầu bạn làm gì. Thường bạn sẽ được đề nghị trình bày quan điểm trong một thời hạn ghi trên thông báo.
Phản hồi tốt là phản hồi bám đúng căn cứ mà ý kiến nêu ra. Nếu họ dẫn một nhãn có trước, hãy so sánh dấu hiệu và sản phẩm theo đúng tiêu chí thẩm định, chỉ ra điểm khác biệt có thật. Nếu họ nói từ của bạn là tên gọi thông thường, hãy chứng minh từ đó không được dùng phổ biến theo nghĩa mô tả trong ngành của bạn. Nếu căn cứ của họ đúng một phần, thu hẹp danh mục có thể là cách giữ lại phần còn lại.
Không nên dùng phản hồi để công kích người gửi ý kiến hay suy đoán động cơ của họ. Thẩm định viên chỉ xét căn cứ, không xét ai đúng ai sai về mặt đạo lý. Nếu ý kiến có dấu hiệu là một phần của tranh chấp lớn hơn, chẳng hạn hai bên từng hợp tác rồi chia tay, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc người làm nghề trước khi trả lời.
Phía người gửi: viết một ý kiến có giá trị
Nếu bạn là người thấy một đơn nhãn hiệu có vấn đề, ý kiến nên được chuẩn bị theo trình tự sau để thẩm định viên dùng được.
- Xác định chính xác đơn bạn muốn có ý kiến: số đơn, tên chủ đơn, mẫu nhãn, danh mục.
- Nêu rõ bạn đề nghị gì: không cấp toàn bộ, hay không cấp cho một số sản phẩm cụ thể.
- Trình bày căn cứ: nhãn có trước của bạn hoặc của người khác, quyền khác bị ảnh hưởng, hoặc lý do dấu hiệu không có khả năng phân biệt.
- Kèm tài liệu chứng minh: bản sao văn bằng, thông tin đơn có trước, bằng chứng sử dụng, tài liệu cho thấy từ ngữ được dùng phổ biến trong ngành.
- Viết ngắn gọn, khách quan, tập trung vào sự việc, không dùng lời lẽ công kích.
- Cân nhắc có nên đi thủ tục phản đối chính thức thay vì chỉ gửi ý kiến, nếu bạn cần được giải quyết như một bên có quyền lợi.
Điều cần tránh: gửi ý kiến chỉ nhằm kéo dài thời gian của đối thủ mà không có căn cứ thật. Cách làm đó vừa không hiệu quả, vừa có thể khiến chính bạn gặp rủi ro nếu sau này tranh chấp được đưa ra giải quyết.
Những loại căn cứ thường gặp trong ý kiến người thứ ba
Trên thực tế, phần lớn ý kiến gửi tới Cục xoay quanh một số nhóm căn cứ quen thuộc. Biết trước giúp chủ đơn đoán được mình có thể bị chất vấn ở đâu.
- Có nhãn hiệu trùng hoặc tương tự đã được nộp đơn hoặc bảo hộ trước cho sản phẩm trùng hoặc tương tự, mà thẩm định viên có thể chưa tìm ra.
- Dấu hiệu là tên gọi thông thường, từ mô tả chất lượng, công dụng hoặc nơi sản xuất mà người trong ngành vẫn dùng chung.
- Dấu hiệu trùng với tên thương mại đang được sử dụng của người khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.
- Dấu hiệu gắn với một địa danh có chỉ dẫn địa lý hoặc nổi tiếng về loại sản phẩm đó, có thể làm người mua hiểu sai về nguồn gốc.
- Dấu hiệu là nhãn đang được sử dụng và thừa nhận rộng rãi, hoặc gần với một nhãn hiệu nổi tiếng.
- Người nộp đơn là đại diện, nhà phân phối hay đối tác cũ của chủ nhãn thật và nộp đơn mà không được đồng ý.
- Dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả đối với một tác phẩm mỹ thuật, hoặc trùng với kiểu dáng công nghiệp đã được bảo hộ của người khác.
Mỗi căn cứ đòi hỏi loại chứng cứ khác nhau. Ý kiến nêu căn cứ mà không kèm tài liệu thì thẩm định viên khó có cơ sở để dùng.
Ví dụ giả định: ý kiến từ một hội nghề
Một doanh nghiệp nộp đơn nhãn hiệu gồm chữ "Gốm Lò Xưa" cho đồ gốm gia dụng. Sau khi đơn được công bố, một hội nghề gốm ở Vĩnh Long gửi ý kiến, cho rằng "lò xưa" là cách gọi phổ biến mà các cơ sở trong vùng vẫn dùng để chỉ gốm nung theo kiểu truyền thống, kèm ảnh chụp nhiều cơ sở dùng cụm từ này từ lâu.
Thẩm định viên xem xét và thấy căn cứ có cơ sở. Đơn nhận thông báo, và doanh nghiệp được đề nghị trình bày. Một hướng giải quyết hợp lý là chấp nhận cụm "lò xưa" là yếu tố không được bảo hộ riêng, giữ bảo hộ cho tổng thể nhãn nếu phần hình hoặc cách trình bày đủ khả năng phân biệt. Nếu cả nhãn chỉ gồm cụm từ đó, khả năng được cấp rất thấp.
Ví dụ cho thấy ý kiến người thứ ba không nhất thiết là chuyện tranh giành giữa hai doanh nghiệp. Nhiều khi đó là cách cộng đồng nghề giữ cho những từ dùng chung không bị một người độc chiếm.
Ý kiến người thứ ba làm thời gian thẩm định kéo dài ra sao
Mỗi ý kiến có cơ sở đều thêm một vòng việc: thẩm định viên xem xét, thông báo cho chủ đơn, chờ chủ đơn trả lời, rồi xem xét lại. Nếu chủ đơn phản bác và đưa ra chứng cứ mới, có thể còn thêm vòng nữa. Đơn nào có nhiều ý kiến thì thường đi chậm hơn đơn không ai để ý.
Với chủ đơn, cách giảm thiểu là phản hồi đúng hạn, đầy đủ ngay từ lần đầu, không để thẩm định viên phải hỏi lại. Với người gửi ý kiến, cách giúp quá trình nhanh là cung cấp căn cứ rõ ràng ngay từ đầu, thay vì gửi rải rác nhiều văn bản.
Thời gian cụ thể không có con số chung, vì phụ thuộc lượng đơn đang chờ, độ phức tạp của căn cứ và tốc độ phản hồi của các bên. Bạn có thể theo dõi tình trạng đơn qua cơ sở dữ liệu công khai của Cục.
Câu hỏi thường gặp
Người thứ ba có cần trả phí khi gửi ý kiến không?
Ý kiến người thứ ba theo nghĩa cung cấp thông tin thường không gắn với một thủ tục có phí như phản đối đơn. Tuy vậy quy định về phí có thể thay đổi, bạn nên đối chiếu biểu phí hiện hành trên cổng thông tin của Cục.
Chủ đơn có biết ai đã gửi ý kiến không?
Khi Cục thông báo ý kiến cho chủ đơn để giải trình, nội dung ý kiến thường được chuyển kèm, nên chủ đơn biết căn cứ được nêu. Mức độ thông tin về người gửi phụ thuộc cách xử lý cụ thể của Cục.
Ý kiến người thứ ba có bắt buộc Cục phải từ chối đơn không?
Không. Thẩm định viên chỉ dùng ý kiến như một nguồn thông tin, tự kiểm tra lại và kết luận theo tiêu chí bảo hộ. Ý kiến không có căn cứ thì không làm thay đổi kết quả.
Bỏ lỡ thời gian gửi ý kiến thì còn cách nào không?
Sau khi văn bằng được cấp, người có căn cứ có thể yêu cầu huỷ bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực văn bằng theo thủ tục riêng. Thủ tục này phức tạp hơn và có điều kiện riêng, nên phát hiện sớm vẫn tốt hơn.
Chủ đơn không trả lời ý kiến người thứ ba thì sao?
Nếu thẩm định viên thấy ý kiến có cơ sở và chủ đơn không giải trình trong thời hạn, nhiều khả năng Cục sẽ đưa căn cứ đó vào kết luận bất lợi cho đơn. Im lặng hiếm khi là lựa chọn tốt.
Người tiêu dùng bình thường có thể gửi ý kiến không?
Có. Luật cho phép bất kỳ người thứ ba nào gửi ý kiến. Ý kiến của người tiêu dùng có giá trị khi chỉ ra một sự thật cụ thể, ví dụ từ ngữ trong nhãn là tên gọi thông thường của sản phẩm tại địa phương.