Bảng phân loại quốc tế hàng hoá, dịch vụ có danh sách tra theo vần rất dài, nhưng không bao giờ theo kịp mọi sản phẩm mới trên thị trường. Máy làm sữa hạt kiêm nấu cháo, khay trồng rau thuỷ canh có đèn, kẹo dẻo bổ sung chất xơ, hộp cơm giữ nhiệt cắm điện… nhiều thứ như vậy không có tên chính xác trong danh sách. Điều đó không ngăn bạn đăng ký nhãn hiệu cho chúng.
Bài này hướng dẫn cách nghĩ khi sản phẩm không có sẵn tên: mô tả theo bản chất, xác định nhóm theo các nguyên tắc chung của bảng phân loại, xử lý sản phẩm kết hợp nhiều chức năng, và cách tránh những tên gọi tự chế khiến đơn bị yêu cầu sửa.
Danh sách tra theo vần không phải danh sách đóng
Nhiều người tự nộp đơn nghĩ rằng chỉ được ghi những gì có trong bảng phân loại. Thực ra danh sách tra theo vần chỉ là tập hợp ví dụ đã được chấp nhận, giúp người nộp đơn và cơ quan thẩm định nói cùng một ngôn ngữ. Bảng phân loại đi kèm phần chú giải chung và chú giải cho từng nhóm, chính là bộ nguyên tắc để xếp những sản phẩm chưa có tên.
Khi dùng một thuật ngữ có sẵn, bạn gần như không phải giải thích gì thêm. Khi tự mô tả, bạn gánh thêm trách nhiệm làm cho người đọc hiểu đúng. Chuyên viên thẩm định đọc mô tả của bạn mà không cầm sản phẩm trong tay, không xem quảng cáo, không biết công nghệ bên trong. Nếu mô tả không đủ để xác định món hàng là gì và thuộc nhóm nào, đơn sẽ nhận thông báo yêu cầu sửa.
Vì vậy, mục tiêu không phải là đặt một cái tên đẹp, mà là viết ra một cụm từ mà người không biết gì về sản phẩm vẫn hình dung được, và cụm từ đó dẫn thẳng tới một nhóm duy nhất.
Bốn nguyên tắc xếp nhóm khi sản phẩm không có tên
Thành phẩm xếp theo chức năng hoặc mục đích sử dụng. Đây là câu hỏi đầu tiên. Một chiếc đèn trồng cây là thiết bị chiếu sáng hay dụng cụ làm vườn? Bảng phân loại xếp thiết bị chiếu sáng vào một nhóm riêng, nên chức năng chính là chiếu sáng sẽ dẫn đường.
Khi chức năng không dẫn tới nhóm nào, xét chất liệu. Nhiều vật trang trí, đồ lưu niệm không có công dụng đặc trưng; khi đó chất liệu làm nên nó, như gỗ, kim loại thường, kim loại quý, thuỷ tinh, giúp xác định nhóm.
So sánh với sản phẩm tương tự đã có trong bảng. Nếu không tìm được bằng chức năng hay chất liệu, hãy tìm sản phẩm gần nhất về bản chất đã có tên trong danh sách và xem nó nằm nhóm nào. Đây là cách người làm nghề dùng nhiều nhất trong thực tế.
Sản phẩm đa chức năng có thể phải xếp vào nhiều nhóm. Bảng phân loại có hướng dẫn rằng thành phẩm có nhiều mục đích có thể được xếp vào mỗi nhóm tương ứng với mỗi mục đích. Bạn cần quyết định chức năng nào là cốt lõi để bảo hộ, chức năng nào chỉ là phụ.
Từng bước viết mô tả cho một sản phẩm mới
Hãy coi việc mô tả như viết một câu định nghĩa ngắn. Trình tự dưới đây giúp bạn đi từ cái tên thương mại tới một mục danh mục rõ ràng.
- Viết ra một câu trả lời cho câu hỏi “cái này là cái gì” mà không dùng tên thương mại, không dùng tính từ quảng cáo.
- Tách câu đó thành danh từ chính và phần bổ nghĩa; danh từ chính thường là loại sản phẩm (máy, khay, kẹo, đồ uống, phần mềm).
- Tra danh từ chính trong danh sách tra theo vần để biết nó thường nằm nhóm nào.
- Thêm bổ nghĩa vừa đủ để phân biệt: công dụng, đối tượng tác động, chất liệu khi cần. Ví dụ “máy xay thực phẩm dùng điện cho gia đình”.
- Đọc chú giải của nhóm dự kiến để chắc rằng sản phẩm không bị loại trừ sang nhóm khác.
- Nếu sản phẩm có hai chức năng ngang nhau, viết hai mục ở hai nhóm, mỗi mục mô tả theo chức năng tương ứng.
- Đọc lại cho một người ngoài ngành nghe, hỏi họ có hình dung đúng sản phẩm không.
Bước cuối nghe có vẻ đơn giản nhưng hiệu quả. Nếu người thân của bạn đọc mô tả rồi tưởng tượng ra một sản phẩm khác, chuyên viên thẩm định cũng có thể hiểu khác.
Ví dụ giả định: từ tên thương mại tới mục danh mục
Bảng dưới gồm vài sản phẩm giả định, cho thấy cách chuyển tên gọi tiếp thị thành mô tả dùng được. Nhóm ghi ở cột cuối là hướng tham khảo; bạn vẫn cần đối chiếu chú giải của phiên bản bảng phân loại đang áp dụng.
| Tên thương mại giả định | Bản chất | Mô tả có thể dùng | Hướng xếp nhóm |
|---|---|---|---|
| Bếp Mây Mini | Nồi nấu chậm chạy điện, dung tích nhỏ | Nồi nấu chậm dùng điện | Nhóm thiết bị nấu nướng, sưởi, chiếu sáng |
| Vườn Ban Công | Khay trồng rau thuỷ canh có đèn và bơm | Khay trồng cây thuỷ canh; đèn dùng cho trồng cây | Có thể cần hai mục ở hai nhóm theo chức năng |
| Xơ Ngọt | Kẹo dẻo có bổ sung chất xơ | Kẹo dẻo; hoặc thực phẩm bổ sung dạng kẹo dẻo nếu bản chất là thực phẩm bổ sung | Phụ thuộc bản chất: bánh kẹo hay thực phẩm bổ sung |
| Hộp Ấm | Hộp đựng cơm cắm điện để hâm nóng | Hộp hâm nóng thức ăn dùng điện | Nhóm thiết bị làm nóng, không phải nhóm đồ dùng nhà bếp thông thường |
Dòng “Xơ Ngọt” là ví dụ điển hình của sản phẩm nằm giữa hai nhóm. Cùng là viên kẹo, nhưng nếu được công bố và lưu hành như thực phẩm bổ sung thì mô tả và nhóm sẽ khác so với kẹo thông thường. Mô tả phải khớp với cách sản phẩm được lưu hành thật, chứ không chọn nhóm nào thấy dễ đăng ký hơn.
Sản phẩm kết hợp và bộ sản phẩm
Thị trường ngày càng nhiều bộ sản phẩm đóng chung: hộp quà gồm trà, bánh và một chiếc cốc; bộ dụng cụ làm nến thơm gồm sáp, bấc, hũ thuỷ tinh; bộ đồ chơi khoa học kèm sách hướng dẫn. Bảng phân loại không có một nhóm “bộ quà tặng”. Mỗi thành phần trong bộ vẫn được xếp theo bản chất của nó.
Khi muốn bảo hộ nhãn cho cả bộ, bạn có hai lựa chọn. Thứ nhất là liệt kê những thành phần quan trọng, mỗi thành phần ở nhóm của nó. Thứ hai là tìm xem bộ đó có phải là một sản phẩm có tên riêng trong bảng phân loại không, chẳng hạn một số bộ dụng cụ thủ công có mục riêng. Lựa chọn nào hợp lý phụ thuộc vào việc bạn bán bộ đó như một sản phẩm thống nhất hay chỉ là cách đóng gói tạm thời.
Một lưu ý thực tế: nếu bộ quà chủ yếu là sản phẩm của người khác mà bạn gom lại và gắn nhãn của mình lên hộp, thì phần thực sự mang nhãn của bạn có thể là dịch vụ gom hàng và bán lẻ, không phải từng món bên trong. Đây là chỗ nhiều người nhầm và đăng ký sai hướng.
Những cách gọi tên nên tránh
Khi sản phẩm mới, người nộp đơn hay có xu hướng tự đặt tên. Những kiểu dưới đây thường dẫn tới yêu cầu sửa hoặc làm phạm vi lệch khỏi ý định ban đầu.
- Dùng chính nhãn hiệu làm mô tả, kiểu “sản phẩm Bếp Mây”.
- Dùng từ viết tắt nội bộ hoặc mã sản phẩm.
- Dùng từ lóng của giới trẻ hoặc của ngành mà người ngoài không hiểu.
- Dùng tên một nhãn hiệu nổi tiếng của người khác để chỉ loại sản phẩm.
- Dùng cụm mơ hồ như “thiết bị thông minh”, “giải pháp tiện ích”, “sản phẩm công nghệ”.
- Nhồi công nghệ hoặc tính năng tiếp thị vào mô tả, kiểu “nồi nấu chậm công nghệ nano kháng khuẩn”.
Tính năng kỹ thuật không làm phạm vi bảo hộ mạnh hơn. Ngược lại, chúng có thể khiến mô tả hẹp đi vô cớ hoặc bị cho là gây hiểu lầm nếu không đúng sự thật.
Một cách kiểm tra nhanh: bỏ hết tính từ trong mô tả, xem phần còn lại có còn chỉ đúng sản phẩm của bạn không. Nếu còn, những tính từ vừa bỏ là thừa. Nếu không còn, bạn cần một danh từ chính chính xác hơn, chứ không phải thêm tính từ. Với sản phẩm thật sự mới, đôi khi cách tốt nhất là ghép hai danh từ quen thuộc, như “máy làm sữa hạt” hay “đèn trồng cây trong nhà”, thay vì sáng tạo một từ hoàn toàn mới mà không ai hiểu.
Khi Cục xếp lại nhóm hoặc cho rằng mô tả chưa rõ
Với sản phẩm mới, chuyện chuyên viên thẩm định hiểu khác người nộp đơn không hiếm. Có hai dạng thường gặp. Dạng thứ nhất, Cục cho rằng sản phẩm thuộc một nhóm khác với nhóm bạn đã chọn và đề nghị chuyển. Dạng thứ hai, Cục cho rằng mô tả chưa đủ rõ để xếp nhóm và đề nghị bạn làm rõ bản chất sản phẩm.
Với dạng thứ nhất, việc chuyển nhóm thường không làm thay đổi phạm vi thực chất, vì sản phẩm vẫn là sản phẩm ấy. Điều cần kiểm tra là nhóm mới có làm phát sinh phí bổ sung không, và nhóm mới có nhãn tương tự nào đang cản đường không. Nếu bạn tin cách xếp ban đầu đúng, có thể giải thích bằng công dụng chính và cách sản phẩm được lưu hành.
Với dạng thứ hai, hãy viết lại mô tả theo đúng trình tự đã nêu: danh từ chính, công dụng, đối tượng tác động. Không lợi dụng lúc sửa để thêm sản phẩm mới hay mở rộng sang loại hàng khác, vì sửa đơn không được mở rộng phạm vi so với ban đầu. Nếu thật sự cần bảo hộ một sản phẩm khác, cách đúng là nộp đơn mới.
Sản phẩm càng lạ, càng nên chuẩn bị sẵn một đoạn giải thích ngắn về bản chất và công dụng ngay từ khi nộp đơn, để khi có thông báo, bạn trả lời nhanh và nhất quán.
Câu hỏi thường gặp
Sản phẩm không có trong danh sách tra theo vần thì có đăng ký nhãn hiệu được không?
Được. Danh sách tra theo vần chỉ là tập hợp ví dụ. Bạn mô tả sản phẩm bằng từ ngữ thông dụng, rõ bản chất và công dụng, rồi xếp vào nhóm theo nguyên tắc chung của bảng phân loại.
Sản phẩm có hai chức năng thì chọn nhóm nào?
Nếu một chức năng rõ ràng là chính, xếp theo chức năng đó. Nếu hai chức năng ngang nhau và bạn muốn bảo hộ cả hai, có thể ghi hai mục ở hai nhóm tương ứng, mỗi mục mô tả theo chức năng của nhóm ấy.
Có thể ghi mô tả bằng tên thương mại của sản phẩm không?
Không nên. Tên thương mại không cho người đọc biết bản chất món hàng và thường bị yêu cầu sửa. Danh mục cần tên gọi thông thường, mô tả cái gì và dùng vào việc gì.
Nếu Cục cho rằng mô tả của mình chưa rõ thì sao?
Bạn sẽ nhận thông báo yêu cầu sửa trong thời hạn nhất định. Khi trả lời, bạn có thể làm rõ hoặc thu hẹp mô tả, nhưng không được biến nó thành một sản phẩm khác rộng hơn ban đầu.
Thực phẩm bổ sung dạng kẹo nên xếp như kẹo hay như thực phẩm bổ sung?
Nên xếp theo bản chất và cách sản phẩm được lưu hành thật. Nếu sản phẩm được công bố là thực phẩm bổ sung thì mô tả theo hướng đó; nếu là kẹo thông thường thì mô tả là kẹo.
Có cần chụp ảnh sản phẩm nộp kèm để giải thích không?
Đơn nhãn hiệu không yêu cầu ảnh sản phẩm để giải thích danh mục. Mô tả bằng chữ phải tự đứng được; ảnh sản phẩm nên lưu trong hồ sơ nội bộ để dùng làm bằng chứng sử dụng về sau.