Sau khi đơn đăng ký nhãn hiệu đã nộp, bạn không thể bổ sung sản phẩm hay dịch vụ mới vào danh mục của đơn đó. Bạn được sửa theo hướng thu hẹp, làm rõ, sửa lỗi xếp nhóm, nhưng không được mở rộng phạm vi so với lúc nộp. Muốn bảo hộ thêm, con đường là nộp một đơn mới.
Quy tắc này làm nhiều chủ cơ sở bất ngờ, nhất là những người vừa nộp đơn xong thì nảy ra kế hoạch làm sản phẩm mới. Bài này giải thích lý do của quy tắc, các lựa chọn khi cần thêm sản phẩm, và cách tổ chức để lần sau không rơi vào tình huống tương tự.
Vì sao đơn đã nộp không được mở rộng
Hệ thống nhãn hiệu của Việt Nam vận hành theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên: khi có nhiều người cùng xin bảo hộ những dấu hiệu trùng hoặc tương tự cho hàng hoá trùng hoặc tương tự, người nộp đơn sớm hơn thường được ưu tiên. Ngày nộp đơn vì vậy là tài sản. Nó chỉ có ý nghĩa nếu nội dung đơn cố định tại ngày đó.
Nếu cho phép thêm sản phẩm vào đơn cũ, người nộp đơn có thể “mượn” ngày nộp đơn sớm cho những sản phẩm mà lúc đó họ chưa xin bảo hộ, chen trước người khác đã nộp hợp lệ trong khoảng giữa. Điều đó phá vỡ sự công bằng của nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Vì vậy, pháp luật sở hữu trí tuệ chỉ cho phép sửa đổi đơn mà không mở rộng phạm vi bảo hộ.
Quy tắc tương tự áp dụng sau khi văn bằng được cấp. Văn bằng có thể được sửa đổi một số thông tin như tên, địa chỉ chủ sở hữu, hoặc thu hẹp danh mục, nhưng không thể bổ sung hàng hoá, dịch vụ mới. Sản phẩm mới luôn cần một đơn mới.
Thay đổi danh mục nào được phép, thay đổi nào không
Bảng dưới tóm tắt các loại thay đổi thường gặp đối với danh mục của một đơn đang chờ. Cách làm cụ thể và phí cho từng loại sửa đổi cần đối chiếu quy định hiện hành của Cục Sở hữu trí tuệ.
| Loại thay đổi | Thường được phép | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bỏ một số mục trong danh mục | Có | Thu hẹp phạm vi, hay dùng khi bị dự định từ chối một phần |
| Làm rõ một mục mô tả chưa rõ | Có, nếu không rộng hơn ban đầu | Ví dụ đổi “phụ kiện” thành “phụ kiện điện thoại di động” |
| Chuyển mục sang nhóm đúng | Có, khi xếp sai nhóm | Có thể phát sinh phí nếu số nhóm tăng |
| Thêm sản phẩm hoàn toàn mới | Không | Phải nộp đơn mới |
| Đổi mục cụ thể thành thuật ngữ chung rộng hơn | Không | Coi như mở rộng phạm vi |
| Thêm nhóm mới | Không | Phải nộp đơn mới cho nhóm đó |
Có một ranh giới tinh tế ở dòng “làm rõ”. Làm rõ là thu về một nghĩa cụ thể trong số các nghĩa mà mô tả ban đầu đã bao hàm. Nếu cách làm rõ dẫn tới một sản phẩm mà mô tả ban đầu không thể hiểu là bao gồm, đó là mở rộng trá hình và sẽ không được chấp nhận.
Các lựa chọn khi cần bảo hộ thêm sản phẩm
Nộp đơn mới ngay cho sản phẩm cần thêm. Đây là con đường chính. Đơn mới có ngày nộp đơn mới, nên càng nộp sớm càng giảm rủi ro có người nộp trước. Đơn mới cùng chủ, cùng dấu hiệu thường không bị chính đơn cũ của bạn cản đường, nhưng hãy giữ tên và địa chỉ chủ đơn thống nhất để tránh rắc rối hồ sơ.
Kiểm tra xem sản phẩm mới có thật sự nằm ngoài danh mục cũ không. Nhiều khi sản phẩm mới đã được một thuật ngữ chung trong đơn cũ bao trùm. Ví dụ đơn cũ có “bánh kẹo”, sản phẩm mới là kẹo gừng, thì không cần đơn mới cho riêng kẹo gừng.
Gom nhiều sản phẩm dự kiến vào một đơn mới. Nếu bạn đã có kế hoạch cho vài sản phẩm trong một hai năm tới, nộp một đơn gồm tất cả thay vì nộp từng đơn lẻ sẽ gọn hơn về thủ tục và theo dõi.
Rà lại chiến lược tên. Đôi khi sản phẩm mới khác xa dòng chính đến mức nên dùng một nhãn phụ hoặc một tên riêng. Khi đó, đơn mới là cho một dấu hiệu khác, không phải cho dấu hiệu cũ.
Trình tự khi phát hiện danh mục thiếu
Ví dụ giả định: hợp tác xã “Vườn Sông Tiền” ở Đồng Tháp đã nộp đơn cho trái cây sấy, nay muốn làm thêm mứt trái cây và nước ép đóng chai. Trình tự xử lý như sau.
- Đọc lại danh mục đã nộp để xem mứt và nước ép có nằm trong mục nào chưa; trái cây sấy không bao trùm mứt hay nước ép, nên cả hai đều cần đơn mới.
- Xếp nhóm cho sản phẩm mới: mứt trái cây thường ở cùng nhóm với trái cây chế biến, còn nước ép trái cây là đồ uống không cồn ở nhóm khác.
- Tra trước dấu hiệu “Vườn Sông Tiền” trong các nhóm mới, vì có thể đã có người đăng ký tên gần giống cho đồ uống.
- Chuẩn bị đơn mới với cùng mẫu nhãn, cùng chủ đơn, chỉ khác danh mục.
- Nộp đơn càng sớm càng tốt, kể cả khi sản phẩm còn đang thử nghiệm, miễn là có kế hoạch kinh doanh thật.
- Lưu lại bảng theo dõi các đơn: số đơn, ngày nộp, danh mục, tình trạng, để không nhầm sản phẩm nào đã được che bởi đơn nào.
Bước thứ năm thường bị trì hoãn vì chủ cơ sở muốn đợi sản phẩm ra mắt mới nộp. Nhưng chính khoảng thời gian chuẩn bị ra mắt, khi bao bì đã in và tên đã lộ ra với nhà cung cấp, là lúc rủi ro bị người khác nộp trước cao nhất.
Dùng nhãn cho sản phẩm mới trong lúc chờ đơn mới
Pháp luật không cấm bạn dùng nhãn cho một sản phẩm khi đơn chưa được cấp, cũng không cấm dùng khi chưa nộp đơn, và nhiều doanh nghiệp vẫn phải bán hàng trong lúc chờ. Vấn đề là bạn chưa có quyền độc quyền đối với sản phẩm đó, và nếu có người khác đã nộp đơn sớm hơn cho dấu hiệu tương tự trên sản phẩm tương tự, chính bạn có thể rơi vào thế bị coi là xâm phạm khi họ được cấp văn bằng.
Khi chưa có văn bằng cho sản phẩm mới, hãy tránh dùng ký hiệu ® cho sản phẩm đó, vì ký hiệu này thường được hiểu là nhãn đã đăng ký cho hàng hoá ấy. Bao bì nên in vừa phải trong đợt đầu, để nếu buộc phải đổi tên thì thiệt hại không lớn.
Song song, hãy giữ lại bằng chứng về ngày bạn bắt đầu dùng tên cho sản phẩm mới: hoá đơn, hợp đồng in bao bì, hình ảnh sản phẩm có ngày tháng. Theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên, việc dùng trước không tự tạo ra quyền nhãn hiệu, nhưng bằng chứng này có thể có ích trong một số tình huống tranh chấp, chẳng hạn khi chứng minh người nộp đơn kia có dấu hiệu không ngay thẳng.
Lập danh mục lần đầu để hạn chế phải nộp thêm
Không ai dự đoán được mọi sản phẩm sẽ làm trong mười năm. Nhưng nhiều trường hợp phải nộp thêm đơn xuất phát từ việc danh mục lần đầu quá hẹp một cách không cần thiết: ghi đúng một sản phẩm, kèm chất liệu, kích cỡ, hương vị. Một danh mục được viết ở tầng vừa đủ chung, cộng thêm những sản phẩm sát bên mà bạn có kế hoạch thật, sẽ giảm đáng kể số lần phải nộp thêm.
Cách làm thực tế là ngồi với người phụ trách kinh doanh, liệt kê những sản phẩm đã có kế hoạch cụ thể trong hai ba năm tới, rồi đưa vào ngay đơn đầu tiên. Đừng đưa vào những ý tưởng mơ hồ; chúng làm danh mục phình ra, tăng phí và tạo vùng không sử dụng.
Nếu tình huống của bạn phức tạp, như đơn cũ đang bị phản đối, sản phẩm mới có thể đụng nhãn của người khác, hoặc bạn không chắc sản phẩm mới đã nằm trong danh mục cũ hay chưa, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được xem xét cụ thể trước khi quyết định nộp đơn mới hay đổi tên.
Quản lý nhiều đơn cho cùng một nhãn
Khi một nhãn được bảo hộ dần qua nhiều đơn, việc quản lý trở thành một phần công việc. Những thói quen dưới đây giúp bạn không nhầm lẫn và không bỏ lỡ thời hạn.
- Lập một bảng theo dõi chung: số đơn, ngày nộp, nhóm, danh mục rút gọn, tình trạng, hạn trả lời thông báo gần nhất.
- Dùng cùng một mẫu nhãn cho mọi đơn nếu đó là cùng một nhãn; khác biệt nhỏ về màu, bố cục có thể khiến các đơn bị coi là hai dấu hiệu khác nhau.
- Ghi tên và địa chỉ chủ đơn thống nhất; khi địa chỉ thay đổi do sắp xếp đơn vị hành chính, cập nhật cho mọi đơn và văn bằng liên quan.
- Khi ra sản phẩm mới, đối chiếu ngay với bảng theo dõi để biết sản phẩm đó đã được che chưa.
- Lưu bằng chứng sử dụng theo từng đơn, vì mỗi văn bằng có thể bị yêu cầu chứng minh sử dụng riêng.
- Đặt lịch nhắc cho các mốc quan trọng như hạn trả lời, hạn nộp phí cấp bằng và về sau là hạn gia hạn của từng văn bằng.
Với doanh nghiệp nhỏ, bảng theo dõi chỉ cần một tệp bảng tính đơn giản, miễn là có người chịu trách nhiệm cập nhật. Nhiều trường hợp mất quyền không phải vì luật khó, mà vì không ai để ý một thông báo đến đúng lúc người phụ trách nghỉ việc.
Nếu nhãn của bạn đã có ba bốn đơn trở lên, hãy cân nhắc gom bảng theo dõi thành một phần của hồ sơ pháp lý doanh nghiệp, được rà soát định kỳ cùng các giấy tờ quan trọng khác.
Câu hỏi thường gặp
Đơn nhãn hiệu đang chờ có thêm được sản phẩm mới không?
Không. Đơn đã nộp chỉ được sửa theo hướng thu hẹp, làm rõ hoặc chuyển nhóm cho đúng. Sản phẩm mới phải được bảo hộ bằng một đơn khác với ngày nộp đơn mới.
Văn bằng đã cấp có bổ sung sản phẩm được không?
Không. Văn bằng có thể được sửa một số thông tin như tên, địa chỉ chủ sở hữu hoặc thu hẹp danh mục, nhưng không thể thêm hàng hoá, dịch vụ mới. Bạn cần nộp đơn mới.
Đơn mới có bị chính đơn cũ của mình cản không?
Thông thường, nhãn hiệu có trước của cùng một chủ không bị dùng làm căn cứ từ chối đơn sau của chính chủ đó. Hãy giữ tên và địa chỉ chủ đơn thống nhất giữa các đơn để việc đối chiếu không gặp trở ngại.
Đổi “trà xanh” thành “trà” có được coi là làm rõ không?
Không. Đổi từ mục cụ thể sang thuật ngữ rộng hơn là mở rộng phạm vi, nên không được chấp nhận. Làm rõ chỉ được đi theo chiều cụ thể hơn, trong phạm vi mô tả ban đầu.
Có nên đợi sản phẩm mới ra mắt rồi mới nộp đơn không?
Không nên đợi. Theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên, khoảng thời gian chuẩn bị ra mắt là lúc tên dễ bị lộ và dễ bị người khác nộp trước. Nộp ngay khi có kế hoạch kinh doanh thật là an toàn hơn.
Dùng nhãn cho sản phẩm mới khi chưa nộp đơn có vi phạm gì không?
Bản thân việc dùng không vi phạm, trừ khi dấu hiệu đó trùng hoặc tương tự với nhãn đã được bảo hộ hoặc nộp trước của người khác cho sản phẩm tương tự. Bạn chỉ chưa có quyền độc quyền cho sản phẩm đó.