Một nhãn hiệu chỉ bị từ chối vì xung đột khi vừa trùng hoặc tương tự về dấu hiệu, vừa dùng cho hàng hoá, dịch vụ trùng hoặc tương tự với nhãn đối chứng. Nếu bạn chứng minh được sản phẩm của mình khác về bản chất, công dụng, kênh bán và người mua so với sản phẩm trong danh mục đối chứng, thì dù hai dấu hiệu giống nhau, lý do từ chối có thể không còn.
Đây là hướng lập luận thường bị chủ đơn bỏ quên vì họ chỉ nhìn vào chữ trên nhãn. Bài này giải thích tiêu chí so sánh hàng hoá, cách lập bảng đối chiếu từng sản phẩm, vì sao "khác nhóm" chưa đủ và khi nào nên kết hợp với việc thu hẹp danh mục.
Gom chứng cứ cho thấy kênh bán, người mua và công dụng khác nhau
Lập luận hàng hoá không tương tự chỉ thuyết phục khi có tài liệu chống lưng. Trước khi viết, hãy gom một bộ chứng cứ cho thấy sản phẩm của bạn thật sự đi một đường khác với sản phẩm trong danh mục đối chứng. Các loại tài liệu nên chuẩn bị:
- Về công dụng: tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng, thông số sản phẩm, ảnh sản phẩm khi đang được dùng, cho thấy nó phục vụ việc gì và trong môi trường nào.
- Về kênh bán: danh sách đại lý, hợp đồng phân phối mẫu đã che thông tin bí mật, ảnh điểm bán, mô tả quy trình đặt hàng như đấu thầu, đặt theo đơn, bán qua nhà thầu.
- Về người mua: thống kê khách hàng theo loại (doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở y tế, hộ gia đình), mẫu hồ sơ chào hàng, điều kiện mua tối thiểu nếu có.
- Về cách trình bày trên thị trường: catalog, trang giới thiệu sản phẩm, tài liệu hội chợ chuyên ngành mà bạn tham gia.
- Về phía nhãn đối chứng: bản tra cứu danh mục cụ thể của họ và, nếu có, thông tin công khai về sản phẩm họ thực tế bán, để đặt hai bên cạnh nhau.
Mỗi tài liệu nên được đánh số và ghi một dòng nói rõ nó chứng minh điều gì. Lưu ý giới hạn: thẩm định xét theo danh mục trong đơn, nên chứng cứ thực tế chỉ có sức nặng khi danh mục của bạn đã được viết cụ thể, khớp với đúng sản phẩm mà chứng cứ mô tả. Nếu danh mục còn rộng, hãy thu hẹp trước rồi mới dùng chứng cứ.
Các tiêu chí so sánh hàng hoá, dịch vụ
Thực tiễn thẩm định ở Việt Nam và nhiều nước dùng một nhóm tiêu chí tương đối thống nhất. Bảng dưới đây tóm tắt từng tiêu chí và câu hỏi bạn nên tự trả lời.
| Tiêu chí | Câu hỏi cần trả lời | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Bản chất | Hai sản phẩm làm từ gì, thuộc loại gì? | Sơn tường gốc nước và sơn móng tay đều gọi là "sơn" nhưng khác bản chất |
| Công dụng, chức năng | Người mua dùng để làm gì? | Phần mềm kế toán và phần mềm học ngoại ngữ khác công dụng |
| Kênh phân phối | Bán ở đâu, qua ai? | Thiết bị phòng thí nghiệm bán qua đấu thầu, còn đồ gia dụng bán ở siêu thị |
| Người tiêu dùng | Ai là người mua? | Kỹ sư mua hàng cho nhà máy so với hộ gia đình |
| Tính thay thế | Người mua có thể dùng sản phẩm này thay sản phẩm kia không? | Trà và cà phê có thể thay nhau trong một số tình huống |
| Tính bổ sung | Hai sản phẩm có thường dùng kèm, bán kèm không? | Máy pha cà phê và cà phê hạt thường đi cùng nhau |
Không tiêu chí nào tự mình quyết định. Hai sản phẩm khác bản chất nhưng bổ sung chặt chẽ cho nhau vẫn có thể bị coi là liên quan. Bạn nên trình bày nhiều tiêu chí cùng chỉ về một hướng.
Lập bảng đối chiếu từng sản phẩm
Chuyên viên thẩm định đánh giá theo danh mục, nên văn bản trả lời của bạn cũng nên đi theo danh mục. Cách làm như sau.
- Chép nguyên văn danh mục của nhãn đối chứng trong nhóm bị nêu, lấy từ dữ liệu tra cứu của Cục.
- Chép danh mục của bạn trong cùng nhóm hoặc nhóm bị coi là liên quan.
- Ghép cặp: mỗi sản phẩm của bạn đối diện với sản phẩm gần nhất của nhãn đối chứng.
- Với mỗi cặp, ghi nhận xét theo các tiêu chí bản chất, công dụng, kênh bán, người mua, tính thay thế và bổ sung.
- Phân loại các cặp: rõ ràng không tương tự, có thể tranh luận, và thật sự tương tự.
- Với cặp thật sự tương tự, cân nhắc rút sản phẩm đó khỏi danh mục để tập trung bảo vệ phần còn lại.
- Chuyển kết quả thành phần lập luận trong văn bản trả lời, đính kèm bảng đối chiếu làm phụ lục.
Bảng này buộc bạn trung thực với chính mình. Nhiều chủ đơn sau khi lập bảng nhận ra họ chỉ cần ba trong mười sản phẩm đã ghi, và việc rút bảy sản phẩm còn lại giải quyết được lý do từ chối mà không cần tranh luận.
Những cặp hàng hoá, dịch vụ dễ bị coi là liên quan
Hàng hoá và dịch vụ bán lẻ hàng hoá đó. Ví dụ giả định: nhãn đối chứng đăng ký cho quần áo, bạn đăng ký dịch vụ bán lẻ quần áo. Người tiêu dùng có thể nghĩ cửa hàng và nhà sản xuất cùng một chủ, nên lập luận khác nhóm thường khó.
Nguyên liệu và thành phẩm. Bột cà phê và đồ uống pha từ cà phê, sữa tươi và sữa chua. Mối liên hệ chuỗi sản xuất khiến hai bên dễ bị coi là liên quan.
Sản phẩm và dịch vụ gắn với nó. Cà phê đóng gói và dịch vụ quán cà phê; xe máy và dịch vụ sửa chữa xe máy. Người dùng thường thấy hai thứ này đi cùng một thương hiệu.
Sản phẩm và phụ kiện. Điện thoại và ốp lưng, máy pha cà phê và viên nén. Tính bổ sung mạnh khiến khả năng nhầm lẫn cao hơn.
Thuật ngữ rộng trong danh mục đối chứng. Nếu nhãn đối chứng ghi "phần mềm máy tính" không giới hạn, mọi phần mềm của bạn đều nằm trong phạm vi đó. Khi ấy lập luận khác công dụng yếu đi, và hướng thực tế hơn có thể là kiểm tra tình trạng sử dụng của nhãn đối chứng.
Kết hợp lập luận với thu hẹp danh mục
Trong nhiều văn bản trả lời, lập luận hàng hoá không tương tự đạt hiệu quả nhất khi đi cùng một bước thu hẹp danh mục. Bạn rút những sản phẩm thật sự gần nhãn đối chứng, viết lại những sản phẩm còn lại cho cụ thể hơn để thể hiện rõ công dụng và đối tượng, rồi lập luận rằng danh mục mới không còn tương tự.
Ví dụ giả định: bạn đăng ký nhãn cho "phần mềm máy tính" ở nhóm 9, nhãn đối chứng có cùng dấu hiệu cho "phần mềm học ngoại ngữ cho trẻ em". Bạn sửa danh mục thành "phần mềm quản lý kho hàng dùng cho doanh nghiệp", rồi lập luận về khác biệt công dụng, kênh bán và người mua. Phạm vi của bạn hẹp đi, nhưng đó chính là sản phẩm bạn kinh doanh, và cơ hội được cấp văn bằng cao hơn nhiều so với giữ thuật ngữ rộng.
Lưu ý nguyên tắc: thu hẹp chỉ được làm hẹp đi, không được thêm sản phẩm mới. Nếu "phần mềm quản lý kho" không nằm trong phạm vi "phần mềm máy tính" ban đầu thì không thể sửa như vậy; trường hợp này thì nằm trong, nên được phép. Cách viết mô tả sản phẩm cho đúng và rõ được bàn kỹ hơn ở chuyên mục về danh mục hàng hoá, dịch vụ.
Ví dụ giả định: một đoạn lập luận về hàng hoá
Chủ đơn nộp nhãn "TÂN NGUYÊN" cho "máy sấy nông sản công nghiệp" ở nhóm 11. Thông báo nêu nhãn đối chứng "TÂN NGUYÊN" của chủ khác, đăng ký cho "máy sấy tóc; máy sưởi dùng trong gia đình", cũng nhóm 11. Hai dấu hiệu trùng nhau, nên toàn bộ sức nặng dồn vào phía hàng hoá.
Mục lập luận có thể viết: "Máy sấy nông sản công nghiệp của người nộp đơn là thiết bị cỡ lớn dùng để làm khô lúa, cà phê, hạt điều tại cơ sở chế biến, được lắp đặt cố định, bán theo đơn đặt hàng cho hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến nông sản, thường kèm khảo sát mặt bằng và lắp đặt. Máy sấy tóc và máy sưởi gia đình của nhãn đối chứng là đồ điện cầm tay hoặc di động, bán lẻ tại siêu thị điện máy và sàn thương mại điện tử cho người tiêu dùng cá nhân. Hai nhóm sản phẩm khác về bản chất, công dụng, kênh phân phối và người mua, không thay thế cũng không bổ sung cho nhau. Người mua máy sấy nông sản là doanh nghiệp có quy trình lựa chọn nhà cung cấp, không có khả năng nhầm với nhà sản xuất máy sấy tóc. Tài liệu số 3 là mô tả kỹ thuật sản phẩm và tài liệu số 4 là mẫu hợp đồng cung cấp đã che thông tin."
Đoạn này mạnh vì danh mục của chủ đơn đã được viết cụ thể ngay từ đầu. Nếu đơn chỉ ghi chung "máy sấy", lập luận sẽ khó hơn nhiều, vì "máy sấy" bao trùm cả máy sấy tóc. Khi đó bước đầu tiên là thu hẹp danh mục thành "máy sấy nông sản công nghiệp", rồi mới lập luận như trên.
Khi lập luận này không đủ
Có tình huống hàng hoá rõ ràng trùng hoặc rất gần, chẳng hạn cả hai đều là nước mắm, đều là dịch vụ spa. Khi đó đừng cố lập luận khác biệt nhỏ như "nước mắm của người nộp đơn là nước mắm cốt, còn của đối chứng là nước mắm pha", vì danh mục của đối chứng thường đủ rộng để bao cả hai, và người mua bình thường không phân biệt được ở mức đó.
Lúc này các hướng còn lại gồm: lập luận khác biệt ở dấu hiệu nếu có cơ sở, kiểm tra tình trạng hiệu lực và tình trạng sử dụng của nhãn đối chứng, tìm cách xin thư đồng ý, hoặc đánh giá việc đổi nhãn. Đừng để một lập luận yếu về hàng hoá làm loãng văn bản trả lời; chuyên viên đọc thấy một luận điểm thiếu cơ sở có thể đánh giá thấp cả những luận điểm khác của bạn.
Cũng đừng quên rằng kết quả thẩm định đơn không giải quyết hết rủi ro ngoài thị trường. Kể cả khi Cục chấp nhận lập luận và cấp văn bằng cho danh mục đã thu hẹp, nếu sau này bạn mở rộng sang sản phẩm gần với nhãn đối chứng, nguy cơ xung đột lại xuất hiện. Hãy ghi lại ranh giới sản phẩm mà bạn đã cam kết trong văn bản trả lời, để bộ phận kinh doanh biết vùng nào nên tránh dùng nhãn này.
Câu hỏi thường gặp
Nhãn đối chứng đăng ký ở nhóm khác thì có thể bị từ chối không?
Có thể. Cục đánh giá mức độ liên quan thực tế giữa hàng hoá, dịch vụ chứ không chỉ dựa vào số nhóm. Hàng hoá và dịch vụ bán lẻ hàng hoá đó, sản phẩm và dịch vụ sửa chữa sản phẩm là những ví dụ thường bị coi là liên quan dù khác nhóm.
Thực tế nhãn đối chứng chỉ bán một sản phẩm, nhưng danh mục đăng ký rất rộng, thì sao?
Trong thẩm định đơn, danh mục đăng ký mới là căn cứ, không phải sản phẩm họ thực tế bán. Nếu bạn cho rằng họ không sử dụng nhãn cho phần lớn danh mục trong thời gian dài, có thể tìm hiểu thủ tục yêu cầu chấm dứt hiệu lực một phần do không sử dụng, là một thủ tục riêng.
Có cần nộp tài liệu chứng minh kênh bán hàng khác nhau không?
Không bắt buộc nhưng nên có nếu lập luận dựa nhiều vào kênh bán. Mô tả cách bán, đối tượng mua và kèm tài liệu như hợp đồng mẫu đã che thông tin bí mật, ảnh kênh phân phối giúp lập luận cụ thể hơn khẳng định chung.
Thu hẹp danh mục rồi sau này muốn mở rộng thì làm thế nào?
Phải nộp đơn mới cho sản phẩm muốn bổ sung. Trước khi nộp, nên tra cứu lại để biết nhãn đối chứng có còn là trở ngại cho sản phẩm mới hay không, vì lý do từ chối cũ có thể lặp lại.
Nhóm 35 dịch vụ quảng cáo có bị coi là tương tự với mọi hàng hoá không?
Không. Dịch vụ quảng cáo cho người khác là hoạt động kinh doanh riêng, khác với việc doanh nghiệp tự quảng cáo sản phẩm của mình. Tuy vậy, dịch vụ bán lẻ, bán buôn một loại hàng cụ thể trong nhóm 35 thường được xét gần với chính loại hàng đó.
Lập luận hàng hoá không tương tự có dùng được khi nhãn của mình trùng hoàn toàn với nhãn đối chứng không?
Dùng được, và đôi khi là hướng duy nhất. Khi hai dấu hiệu trùng nhau, mức độ khác biệt về hàng hoá cần lớn hơn để loại trừ khả năng nhầm lẫn, nên bảng đối chiếu phải chặt chẽ và danh mục của bạn càng cụ thể càng tốt.