Phần mô tả nhãn hiệu trong tờ khai nói cho chuyên viên thẩm định biết nhãn gồm những thành phần nào, đọc thế nào và có nghĩa gì: phần chữ (kể cả cách đọc với chữ không thuộc tiếng Việt), phần hình, cách bố cục, màu sắc nếu có yêu cầu bảo hộ, phiên âm với chữ không phải La-tinh và nghĩa tiếng Việt với chữ nước ngoài có nghĩa. Mô tả không làm thay đổi mẫu nhãn, nhưng nó định hướng cách nhãn được đọc và so sánh.
Nhiều người bỏ trống mục này vì nghĩ "nhìn mẫu là biết". Với nhãn chữ tiếng Việt đơn giản, điều đó có thể đúng. Nhưng chỉ cần nhãn có một chữ cách điệu, một từ tiếng Anh, vài chữ Hán, hay một hình có thể hiểu theo hai cách, phần mô tả trở thành chỗ bạn chủ động nói trước, thay vì để người khác đoán.
Mô tả để làm gì, và nó không làm được gì
Mô tả có ba việc. Một là xác định thành phần: nhãn gồm chữ gì, hình gì, sắp xếp ra sao. Hai là xác định cách đọc và nghĩa: chữ cách điệu đọc là gì, chữ nước ngoài phát âm ra sao, có nghĩa gì trong tiếng Việt. Ba là ghi nhận yếu tố màu và các phần bạn tự khai là không yêu cầu bảo hộ riêng. Khi thẩm định nội dung, chuyên viên dùng những thông tin này để tra cứu và so sánh với nhãn có trước.
Mô tả không mở rộng được mẫu. Bạn không thể viết "nhãn gồm hình con hạc, cũng bảo hộ cho mọi hình chim khác". Mô tả cũng không vá được một mẫu mờ: nếu mẫu không thể hiện rõ hình, câu chữ không thay được nét vẽ. Và mô tả không biến một từ thông dụng thành có khả năng phân biệt chỉ vì bạn gán cho nó một nghĩa riêng.
Hiểu đúng giới hạn đó giúp bạn viết mô tả ngắn, khách quan, đúng những gì mắt người nhìn thấy trên mẫu, cộng thêm thông tin về cách đọc và nghĩa mà mắt không tự thấy được.
Trình tự viết một phần mô tả
Trình tự sau phù hợp với phần lớn nhãn kết hợp chữ và hình. Nhãn chỉ có chữ thì bỏ các bước về hình.
- Nêu dạng nhãn: nhãn chữ, nhãn hình hay nhãn kết hợp chữ và hình.
- Tả phần chữ: chữ gì, viết hoa hay thường, kiểu chữ thường hay cách điệu, có dấu hay không.
- Ghi cách đọc nếu chữ cách điệu khó đọc hoặc là từ nước ngoài, từ tự tạo.
- Ghi phiên âm nếu có chữ không thuộc hệ chữ La-tinh, và nghĩa tiếng Việt nếu chữ nước ngoài có nghĩa.
- Tả phần hình: hình gì ở mức người thường gọi tên được, đặt ở đâu so với phần chữ.
- Ghi màu sắc nếu nộp mẫu màu, khớp với mục màu sắc.
- Ghi các thành phần không yêu cầu bảo hộ riêng nếu bạn chủ động khai.
Mỗi bước thường chỉ một hai câu. Một phần mô tả tốt cho nhãn kết hợp phổ thông hiếm khi dài quá vài dòng.
Mô tả chưa tốt và mô tả tốt hơn
Các nhãn dưới đây là ví dụ giả định, dùng tên tự đặt để minh hoạ cách viết.
| Nhãn giả định | Mô tả chưa tốt | Mô tả tốt hơn |
|---|---|---|
| Chữ "MỘC LAM" và hình lá | Logo đẹp, thể hiện sự tươi mát của thiên nhiên | Nhãn kết hợp gồm chữ MỘC LAM viết hoa, kiểu chữ thường, đặt dưới hình chiếc lá cách điệu |
| Chữ "Viora" tự tạo | Tên thương hiệu cao cấp | Nhãn chữ Viora, chữ đầu viết hoa; là từ tự tạo, không có nghĩa, đọc là "vi-o-ra" |
| Chữ "Sunrise Bakery" và hình mặt trời | Tiệm bánh mặt trời mọc | Nhãn kết hợp gồm chữ Sunrise Bakery, nghĩa là "tiệm bánh bình minh"; phía trên là hình nửa mặt trời có tia |
| Hai chữ Hán và chữ "An Phúc" | Chữ Hán may mắn | Nhãn kết hợp gồm hai chữ Hán, phiên âm Hán Việt "An Phúc", nghĩa là bình yên và phúc lành; bên dưới là chữ An Phúc tiếng Việt |
Mô tả chưa tốt thường mắc cùng một lỗi: viết như câu quảng cáo, nói cảm xúc thương hiệu thay vì tả thành phần. Cục không thẩm định cảm xúc; Cục cần biết có gì trên mẫu.
Chữ nước ngoài: phiên âm và dịch nghĩa
Với nhãn có chữ thuộc hệ chữ La-tinh nhưng là tiếng nước ngoài, như tiếng Anh, tiếng Pháp, phần mô tả nên ghi nghĩa tiếng Việt nếu từ đó có nghĩa. Lý do rất thực tế: hai nhãn có thể khác nhau về mặt chữ nhưng giống nhau về nghĩa, và với người tiêu dùng Việt Nam hiểu ngoại ngữ, nghĩa giống nhau có thể dẫn tới nhầm lẫn. Ghi nghĩa trước giúp chuyên viên đánh giá đầy đủ, cũng giúp bạn hiểu rủi ro của chính mình.
Với chữ không thuộc hệ La-tinh, như chữ Hán, chữ Nhật, chữ Hàn, chữ Thái, chữ Ả Rập, cần ghi phiên âm và nghĩa. Với chữ Hán, người Việt thường quen cách đọc Hán Việt; nếu nhãn hướng tới khách hàng nói tiếng Trung, có thể ghi thêm cách đọc theo tiếng Trung phổ thông. Quan trọng là phiên âm phải đúng, vì sai phiên âm có thể khiến việc tra cứu bỏ sót nhãn tương tự.
Từ tự tạo, không có nghĩa trong bất kỳ ngôn ngữ nào bạn biết, nên được ghi rõ là từ tự tạo, không có nghĩa. Điều này không đảm bảo nhãn được chấp nhận, nhưng giúp phân biệt với trường hợp từ có nghĩa mô tả sản phẩm ở một ngôn ngữ khác. Nếu bạn không chắc một từ nghe như tự tạo có nghĩa ở ngôn ngữ khác hay không, hãy tra trước; phát hiện muộn có khi phải đổi tên.
Tả phần hình: đủ để gọi tên, không cần văn hoa
Gọi tên ở mức người thường hiểu. Hình bông sen cách điệu, hình con trâu nhìn nghiêng, hình ba đường cong lồng nhau. Không cần dùng thuật ngữ thiết kế hay giải thích ý nghĩa biểu tượng.
Nêu vị trí so với phần chữ. Hình đặt bên trái chữ, hình nằm trong vòng tròn, chữ chạy vòng quanh hình. Thông tin này giúp hình dung bố cục tổng thể.
Hình trừu tượng thì tả hình học. Nếu hình không đại diện cho vật cụ thể nào, tả bằng hình học: hai hình tam giác chồng lên nhau, một vòng cung có điểm chấm ở giữa. Đừng gán cho nó tên vật mà người khác nhìn vào không thấy.
Không giải nghĩa biểu tượng. "Hình lá tượng trưng cho sự bền vững" là thông tin cho khách hàng, không phải cho đơn. Cục so sánh hình với hình, không so ý nghĩa bạn gán cho nó.
Những lỗi hay gặp trong phần mô tả
Các lỗi dưới đây xuất hiện thường xuyên trong đơn tự nộp. Phần lớn chỉ cần đọc lại mô tả cạnh mẫu nhãn là phát hiện được.
- Mô tả một thành phần không có trên mẫu, thường do chép mô tả từ bản thiết kế cũ.
- Bỏ sót thành phần nhỏ như dòng chữ phụ, năm thành lập, hình ngôi sao trang trí, khiến mẫu và mô tả lệch nhau.
- Ghi cách đọc khác với cách thương hiệu đang quảng cáo, tạo mâu thuẫn bất lợi khi có tranh chấp.
- Dịch nghĩa theo hướng có lợi thay vì nghĩa thông dụng, ví dụ dịch một từ chỉ chất lượng thành một nghĩa bóng.
- Viết mô tả bằng tiếng Anh hoặc pha trộn hai thứ tiếng, trong khi tờ khai nộp tại Việt Nam dùng tiếng Việt.
- Nhắc màu trong mô tả nhưng mẫu nộp lại là đen trắng, hoặc ngược lại.
- Dùng các từ đánh giá như đẹp, sang trọng, độc đáo, vốn không mô tả được gì về thành phần.
Một mẹo đơn giản: đưa mẫu nhãn và phần mô tả cho một người không làm trong công ty đọc. Nếu họ chỉ ra được từng thành phần trên mẫu khớp với từng câu mô tả, phần mô tả đã đủ rõ.
Ví dụ giả định: mô tả một nhãn có ba lớp thông tin
Ví dụ giả định: một cơ sở trà ở Thái Nguyên dùng nhãn gồm hai chữ Hán ở giữa, bên dưới là chữ "Trà Thanh Sơn" tiếng Việt, bao quanh là vòng tròn có hình ba lá trà cách điệu, toàn bộ màu xanh lá đậm trên nền trắng. Đây là loại nhãn mà mô tả quyết định nhiều tới cách đọc.
Phần mô tả có thể viết: nhãn kết hợp gồm hai chữ Hán, phiên âm Hán Việt là "Thanh Sơn", nghĩa là núi xanh; bên dưới là chữ Trà Thanh Sơn viết hoa chữ cái đầu; các thành phần chữ đặt trong vòng tròn, phía trên vòng tròn là hình ba lá trà cách điệu; màu xanh lá đậm và trắng. Không yêu cầu bảo hộ riêng chữ "Trà".
Đoạn mô tả đó chưa tới năm câu nhưng trả lời được mọi câu hỏi mà chuyên viên sẽ đặt ra: có những chữ gì, đọc ra sao, nghĩa là gì, hình gì nằm ở đâu, màu nào, phần nào không đòi độc quyền. Nhờ có phiên âm và nghĩa, việc tra cứu có thể bao quát cả những nhãn chỉ có chữ "Thanh Sơn" bằng tiếng Việt, đúng như rủi ro thật mà cơ sở này cần biết.
Mô tả và cách nhãn được so sánh về sau
Khi thẩm định nội dung, nhãn của bạn được so với các nhãn có trước ở các khía cạnh cấu trúc, cách đọc, ý nghĩa và hình ảnh, xét trong tổng thể và đặt cạnh hàng hoá, dịch vụ trong danh mục. Phần mô tả đóng góp vào khía cạnh cách đọc và ý nghĩa, những thứ không hiện ra từ hình vẽ.
Ví dụ giả định: một nhãn chữ "Kiwi Mama" cho sản phẩm dinh dưỡng trẻ em. Nếu không mô tả, chuyên viên vẫn tự hiểu được. Nhưng nếu nhãn là "Kíu Ma" cách điệu với ý định đọc như trên, mô tả cách đọc giúp tra cứu đúng hướng, và cũng là lời thừa nhận của chính bạn về cách đọc, nên đừng mô tả một cách đọc khác với cách bạn quảng bá.
Phần mô tả cũng là thứ bạn sẽ đọc lại khi có tranh chấp, khi bị dự định từ chối, hay khi đối chiếu với nhãn của người khác. Viết sao cho ba năm sau một người mới vào công ty đọc vẫn hiểu nhãn gồm gì và đọc thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Mục mô tả nhãn có bắt buộc phải điền không?
Tờ khai có mục mô tả và việc để trống dễ dẫn tới yêu cầu bổ sung, nhất là với nhãn kết hợp hoặc nhãn có chữ nước ngoài. Ngay cả nhãn chữ đơn giản, một câu mô tả ngắn về dạng nhãn cũng giúp hồ sơ rõ ràng hơn.
Từ tiếng Anh thông dụng có cần dịch nghĩa không?
Nên dịch. Nghĩa của từ nước ngoài là một yếu tố khi so sánh nhãn, và cũng là cơ sở để đánh giá từ đó có mô tả sản phẩm hay không. Ghi nghĩa trước giúp hồ sơ minh bạch và tránh bị hỏi lại.
Chữ Hán trong nhãn ghi phiên âm Hán Việt hay tiếng Trung?
Thường ghi phiên âm Hán Việt kèm nghĩa tiếng Việt, vì đó là cách người Việt đọc. Nếu nhãn hướng tới thị trường nói tiếng Trung, có thể ghi thêm cách đọc phổ thông để mô tả đầy đủ hơn.
Mô tả có được giải thích ý nghĩa thương hiệu không?
Không nên. Mô tả là để tả thành phần, cách đọc và nghĩa ngôn ngữ, không phải để kể câu chuyện thương hiệu. Những câu như hình lá tượng trưng cho sự bền vững không giúp gì cho việc thẩm định.
Mô tả sai thì sửa thế nào?
Bạn có thể nộp yêu cầu sửa đổi đơn để chỉnh phần mô tả, với điều kiện việc sửa không làm thay đổi bản chất nhãn đã nộp. Sửa cách đọc hay nghĩa cho đúng với mẫu thường dễ hơn nhiều so với sửa chính mẫu nhãn.
Nhãn chỉ là một hình, không có chữ thì mô tả thế nào?
Tả hình ở mức gọi tên được, hoặc tả bằng hình học nếu hình trừu tượng, nêu bố cục và màu nếu có yêu cầu bảo hộ màu. Không cần ghi cách đọc, vì nhãn hình không có thành phần để đọc.