Khi có hai hoặc nhiều đơn đăng ký nhãn hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn cho sản phẩm trùng hoặc tương tự, văn bằng chỉ có thể cấp cho một đơn: đơn có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất, với điều kiện đơn đó đáp ứng đủ điều kiện bảo hộ; nếu các đơn cùng ngày sớm nhất, chỉ cấp khi các bên thoả thuận được một đơn.
Nguyên tắc nộp đơn đầu tiên thường được giải thích từ góc tranh chấp: ai dùng trước, ai đăng ký trước. Bài này đi vào góc khác, bên trong quá trình thẩm định: Cục xếp thứ tự các đơn trùng nhau ra sao, đơn sau phải chờ đơn trước thế nào, trường hợp cùng ngày giải quyết ra sao, và những tình huống làm thứ tự đó thay đổi.
Ngày nộp đơn và ngày ưu tiên: mốc để xếp hàng
Mỗi đơn có một mốc thời gian dùng để xếp thứ tự với các đơn khác. Thông thường đó là ngày nộp đơn, tức ngày Cục ghi nhận đã tiếp nhận đơn với đủ các tài liệu tối thiểu. Nếu chủ đơn yêu cầu hưởng quyền ưu tiên hợp lệ, ví dụ dựa trên một đơn đã nộp trước ở nước ngoài trong khuôn khổ điều ước quốc tế, thì mốc so sánh là ngày ưu tiên, có thể sớm hơn ngày nộp tại Việt Nam.
Mốc này được xác nhận khi đơn được chấp nhận hợp lệ. Vì vậy một đơn bị từ chối chấp nhận hợp lệ rồi nộp lại sẽ có mốc mới, muộn hơn. Đơn được sửa thiếu sót đúng hạn thì vẫn giữ mốc cũ.
Trong thẩm định nội dung, mốc thời gian quyết định đơn nào là đối chứng của đơn nào. Đơn có mốc sớm hơn là đối chứng tiềm năng của đơn có mốc muộn hơn, không có chiều ngược lại. Một đơn nộp sau, dù chủ đơn đã dùng nhãn từ lâu, không thể dùng làm đối chứng để chặn đơn nộp trước trong quá trình thẩm định. Việc sử dụng trước có thể có ý nghĩa ở thủ tục khác, như phản đối hoặc yêu cầu huỷ bỏ khi có căn cứ đặc biệt, nhưng đó là câu chuyện khác.
Các tình huống thường gặp khi hai đơn trùng nhau
Bảng dưới mô tả cách thẩm định thường xử lý với từng tình huống. Đây là nguyên lý chung; kết quả cụ thể tuỳ nội dung từng đơn.
| Tình huống | Cách thẩm định thường xử lý | Đơn nộp sau có thể làm gì |
|---|---|---|
| Đơn trước đã được cấp văn bằng | Văn bằng là đối chứng, đơn sau bị dự định từ chối ở phần trùng | Thu hẹp, sửa nhãn, xin thư đồng ý, hoặc lập luận khác biệt |
| Đơn trước đang chờ thẩm định | Đơn sau có thể phải chờ kết quả của đơn trước | Theo dõi đơn trước, chuẩn bị phương án |
| Đơn trước bị từ chối, rút hoặc coi như rút bỏ | Đơn trước không còn là đối chứng | Đơn sau được xét tiếp bình thường |
| Đơn trước bị từ chối một phần | Phần bị từ chối không còn chặn đơn sau | Đơn sau có thể được cấp cho phần đó nếu không vướng gì khác |
| Hai đơn cùng mốc sớm nhất | Chỉ cấp khi các chủ đơn thoả thuận chọn một đơn | Thương lượng với bên kia |
Có thể thấy đơn nộp sau không phải lúc nào cũng thua. Nhiều đơn đi trước dừng lại giữa chừng vì lý do thủ tục hoặc vì chính nó vướng đối chứng khác.
Trường hợp hai đơn cùng ngày
Tình huống hiếm nhưng có thật: hai người không quen biết, cùng nghĩ ra một cái tên, cùng nộp đơn trong một ngày cho cùng loại sản phẩm. Hoặc phổ biến hơn, hai bên đối tác cũ cùng nộp đơn cho nhãn chung ngay sau khi chia tay. Khi các đơn có cùng mốc sớm nhất, không đơn nào đứng trước đơn nào.
Luật giải quyết bằng thoả thuận: văn bằng chỉ được cấp cho một đơn mà tất cả các chủ đơn cùng đồng ý chọn. Nếu không thoả thuận được, các đơn đều bị từ chối ở phần trùng nhau. Quy định này đẩy các bên đến bàn thương lượng thay vì để Cục phải chọn một người thắng.
Thoả thuận có thể có nhiều dạng: một bên rút đơn, đổi lại một khoản bồi hoàn hoặc một li-xăng; hai bên chia danh mục, mỗi bên giữ một nhóm sản phẩm khác nhau; hoặc cùng đứng tên chung nếu phù hợp với cách kinh doanh. Dù chọn cách nào, thoả thuận nên được lập thành văn bản rõ ràng, vì nó ảnh hưởng đến quyền sở hữu lâu dài.
Những gì làm thay đổi thứ tự trên thực tế
Quyền ưu tiên. Một đơn nộp tại Việt Nam sau bạn vài tuần vẫn có thể đứng trước bạn nếu nó có ngày ưu tiên sớm hơn, dựa trên đơn đã nộp ở nước khác. Đây là lý do tra cứu không chỉ cần nhìn ngày nộp trong nước.
Đơn bị từ chối chấp nhận hợp lệ rồi nộp lại. Đơn nộp lại có ngày nộp mới. Một đơn ban đầu đứng trước bạn có thể tụt xuống sau nếu chủ đơn để nó bị từ chối ở bước hình thức.
Đơn bị coi như đã rút bỏ. Đơn đứng trước biến mất khỏi hàng đợi nếu chủ đơn không nộp phí đúng hạn. Đơn của bạn khi đó tiến lên.
Tách đơn. Phần được tách ra từ một đơn thường giữ mốc thời gian của đơn gốc, nên không thay đổi thứ tự so với các đơn khác.
Văn bằng của đơn trước bị huỷ hoặc chấm dứt. Nếu đơn trước đã được cấp nhưng sau đó văn bằng bị huỷ bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực, vị trí của nó trong vai trò đối chứng thay đổi theo quy định tương ứng. Kết quả cụ thể phụ thuộc lý do chấm dứt.
Khi bạn là đơn đứng trước
Phần lớn bài viết về chủ đề này đứng ở phía người nộp sau. Nhưng nếu bạn là người nộp trước, cũng có những việc nên biết. Đơn của bạn đang làm vật cản cho các đơn đến sau, và chủ những đơn đó có động cơ theo dõi đơn của bạn: chờ bạn lỡ hạn, chờ bạn bị từ chối, hoặc tìm cách gửi ý kiến để làm suy yếu đơn của bạn.
Vì vậy, vị trí đứng trước chỉ có giá trị khi bạn giữ được đơn đến cùng. Quản lý thời hạn, nộp phí đúng hạn, trả lời thông báo đầy đủ là cách bảo vệ vị trí đó. Một đơn đứng trước mà bị coi như rút bỏ vì quên nộp phí là món quà cho người đứng sau.
Bạn cũng có thể nhận được đề nghị thương lượng từ chủ đơn nộp sau, xin thư đồng ý hoặc đề nghị chia danh mục. Đánh giá đề nghị đó theo lợi ích kinh doanh thật của mình: phần sản phẩm nào bạn thực sự cần, phần nào có thể nhường mà không gây nhầm lẫn cho khách hàng. Một thoả thuận tốt đôi khi có lợi hơn một cuộc giằng co kéo dài.
Đơn trong nước và đăng ký quốc tế chỉ định Việt Nam
Hàng đợi không chỉ gồm các đơn nộp tại Việt Nam. Chủ nhãn nước ngoài có thể đăng ký quốc tế và chỉ định Việt Nam là nơi muốn được bảo hộ. Với các đăng ký này, mốc để so sánh thường là ngày đăng ký quốc tế, hoặc ngày chỉ định sau nếu Việt Nam được bổ sung về sau, cộng với ngày ưu tiên nếu có. Chi tiết cách tính bạn đối chiếu quy định hiện hành và quy tắc của hệ thống đăng ký quốc tế.
Hệ quả thực tế là một doanh nghiệp trong nước tra cứu chỉ trong dữ liệu đơn nộp tại Việt Nam có thể bỏ sót một đăng ký quốc tế có mốc sớm hơn. Đến khi thẩm định, đăng ký đó xuất hiện như một đối chứng, và theo nguyên tắc chung, mốc nào sớm hơn thì đứng trước.
Chiều ngược lại cũng vậy: một chủ nhãn nước ngoài chỉ định Việt Nam muộn có thể thấy nhãn của mình bị chặn bởi đơn trong nước nộp trước. Cách chủ nhãn nước ngoài xử lý tình huống này thuộc chuyên mục chủ nhãn nước ngoài trên site. Ở góc thẩm định, điểm cần nhớ là mọi đơn, dù đi qua kênh nào, đều được xếp vào cùng một hàng theo mốc thời gian.
Ví dụ giả định: chờ một đơn đứng trước
Một cửa hàng đồ da ở Bắc Ninh nộp đơn nhãn "Mộc Sơn" cho túi xách và ví da. Khi thẩm định, Cục phát hiện một đơn "Mộc Sơn Leather" của người khác cho túi xách, nộp trước hai tháng, vẫn đang chờ kết quả. Cửa hàng nhận được văn bản cho biết đơn của mình có thể bị ảnh hưởng bởi đơn có trước.
Cửa hàng có mấy lựa chọn. Chờ: nếu đơn kia bị từ chối vì một lý do khác, chẳng hạn vướng một đối chứng cũ hơn, vật cản sẽ mất. Chủ động tìm hiểu: đơn kia của ai, họ có đang kinh doanh thật không, có khả năng thương lượng không. Điều chỉnh: nếu ví da là sản phẩm chính còn túi xách là phụ, thu hẹp danh mục có thể giúp phần chính tránh được đối chứng, tuỳ mức độ gần nhau của hai sản phẩm.
Điều không nên làm là cố dùng nhãn với quy mô lớn trong khi kết quả còn bỏ ngỏ, rồi đến khi đơn kia được cấp mới tính đường đổi tên, khi bao bì và nhận diện đã in hàng loạt.
Thư đồng ý của chủ đơn trước
Khi hai bên có thể cùng tồn tại mà không gây nhầm lẫn thực tế, thư đồng ý của chủ nhãn hoặc chủ đơn có trước là một công cụ hữu ích. Một số điểm cần lưu ý:
- Thư đồng ý thể hiện việc chủ nhãn có trước chấp nhận cho nhãn của bạn được đăng ký cho những sản phẩm nhất định.
- Cục cân nhắc thư đồng ý trong đánh giá, nhưng không bắt buộc phải chấp nhận nếu hai nhãn quá giống và sản phẩm quá gần, vì còn phải bảo vệ người tiêu dùng.
- Thư nên ghi rõ phạm vi: nhãn nào, sản phẩm nào, có điều kiện kèm theo không.
- Thư đồng ý thường đi kèm một thoả thuận cùng tồn tại giữa hai bên, quy định cách mỗi bên sử dụng nhãn để tránh lẫn lộn trên thị trường.
- Nên chuẩn bị thư theo hướng dẫn hiện hành của Cục về hình thức, chữ ký, xác nhận để tránh bị yêu cầu bổ sung.
Thương lượng thư đồng ý là việc giữa hai bên kinh doanh. Không gây áp lực, không dùng thông tin sai lệch để có được sự đồng ý; thoả thuận không thiện chí dễ dẫn đến tranh chấp về sau.
Câu hỏi thường gặp
Mình dùng nhãn trước nhưng người khác nộp đơn trước thì sao?
Trong quá trình thẩm định, đơn có mốc sớm hơn được xét trước, việc bạn dùng trước không làm đơn của họ trở thành đơn sau. Việc sử dụng trước có thể có ý nghĩa ở thủ tục khác khi đáp ứng điều kiện riêng.
Hai đơn cùng ngày mà không thoả thuận được thì kết quả ra sao?
Nếu các chủ đơn không thoả thuận chọn được một đơn, các đơn trùng nhau đều có thể bị từ chối ở phần trùng. Vì vậy thương lượng thường có lợi cho cả hai bên.
Đơn đứng trước bị rút thì đơn của mình có được xét tiếp không?
Có. Khi đơn trước bị rút, bị từ chối hoặc bị coi như rút bỏ, nó không còn là đối chứng. Đơn của bạn được tiếp tục thẩm định với các căn cứ còn lại.
Ngày ưu tiên khác ngày nộp đơn thế nào?
Ngày nộp đơn là ngày Cục tiếp nhận đơn tại Việt Nam. Ngày ưu tiên là ngày của một đơn nộp trước đó ở nơi khác mà chủ đơn được hưởng theo điều ước quốc tế, nếu yêu cầu hợp lệ. Khi có ngày ưu tiên, nó được dùng làm mốc so sánh.
Thư đồng ý có chắc giúp đơn được cấp không?
Không chắc. Cục cân nhắc thư đồng ý, nhưng nếu hai nhãn gần như trùng nhau cho cùng sản phẩm, nguy cơ người tiêu dùng nhầm lẫn vẫn có thể khiến đơn bị từ chối.
Có nên nộp đơn thật nhanh khi nghe tin người khác sắp nộp cùng tên không?
Nộp sớm khi đã chốt tên luôn có lợi theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Nhưng cố tình nộp để chiếm nhãn mà người khác đã tạo dựng là hành vi có thể bị coi là không trung thực và bị chất vấn sau này.